Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và áp lực an ninh lương thực toàn cầu, nông nghiệp xanh ngày càng được xem là hướng đi tất yếu để xây dựng một hệ thống thực phẩm bền vững. Không chỉ là giải pháp kỹ thuật, nông nghiệp xanh còn phản ánh sự thay đổi tư duy trong phát triển kinh tế nông nghiệp – từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển hài hòa với môi trường và con người.
Nông nghiệp xanh là gì?
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), nông nghiệp bền vững – trong đó nông nghiệp xanh là trụ cột quan trọng – hướng đến việc đáp ứng nhu cầu lương thực hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai (Nguồn: FAO).
Nông nghiệp xanh nhấn mạnh các yếu tố:
- Giảm sử dụng hóa chất độc hại trong canh tác
- Bảo vệ đất, nước và đa dạng sinh học
- Tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên
- Giảm phát thải khí nhà kính
- Đảm bảo sinh kế lâu dài cho nông dân
Mối liên hệ giữa nông nghiệp xanh và thực phẩm bền vững
Thực phẩm bền vững không thể tồn tại độc lập nếu thiếu một nền nông nghiệp bền vững. Quá trình sản xuất chính là mắt xích đầu tiên và có tác động lớn nhất đến môi trường trong toàn bộ chuỗi thực phẩm.
Theo nhiều phân tích được đăng tải trên báo chí Việt Nam, việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp truyền thống đã dẫn đến ô nhiễm đất, nguồn nước và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người (Nguồn: Báo Nhân Dân). Điều này không chỉ làm suy giảm chất lượng nông sản mà còn gây mất niềm tin của người tiêu dùng đối với thực phẩm.
Ngược lại, nông nghiệp xanh tạo ra nguồn thực phẩm an toàn hơn, giảm tồn dư hóa chất, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Đây chính là nền tảng để hình thành chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững, từ sản xuất, chế biến đến tiêu dùng.
Nông nghiệp xanh và bài toán môi trường
Nông nghiệp hiện nay được xem là một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính đáng kể, đặc biệt từ hoạt động chăn nuôi, sử dụng phân bón và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. FAO từng cảnh báo rằng nếu không thay đổi phương thức sản xuất, hệ thống lương thực toàn cầu sẽ gây áp lực ngày càng lớn lên môi trường và khí hậu.
Nông nghiệp xanh góp phần giải quyết bài toán này thông qua các biện pháp như:
- Canh tác hữu cơ và canh tác tự nhiên
- Sử dụng phân bón sinh học
- Quản lý đất và nước bền vững
- Giảm đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp
Những giải pháp này không chỉ giúp giảm phát thải mà còn phục hồi hệ sinh thái nông nghiệp, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Lợi ích kinh tế và xã hội của nông nghiệp xanh
Việc giảm phụ thuộc vào hóa chất giúp hạ chi phí đầu vào, trong khi nông sản sạch, nông sản hữu cơ có giá trị cao hơn trên thị trường. Đồng thời, nông nghiệp xanh còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm chi phí y tế và nâng cao chất lượng sống ở khu vực nông thôn.
Về mặt xã hội, mô hình này giúp duy trì sinh kế ổn định cho nông dân, hạn chế tình trạng di cư lao động và góp phần phát triển nông thôn bền vững.
Thách thức trong quá trình chuyển đổi
Theo phân tích của các chuyên gia, rào cản lớn nhất là thói quen canh tác truyền thống, chi phí đầu tư ban đầu và thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Bên cạnh đó, việc thiếu thông tin, kỹ thuật và sự liên kết giữa nông dân – doanh nghiệp – thị trường cũng khiến nông nghiệp xanh chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.
Nông nghiệp xanh trong chiến lược phát triển bền vững
Trong chiến lược tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, nông nghiệp xanh được xem là hướng đi phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Khi người tiêu dùng ưu tiên thực phẩm an toàn, có nguồn gốc bền vững, nông nghiệp xanh sẽ có thêm động lực để phát triển, qua đó góp phần xây dựng một hệ thống thực phẩm bền vững, thân thiện với môi trường và con người.
Ban Truyền thông Green Hero/ Y Bình
